Diagnoza ADHD u dzieci i młodzieży Conners, Diva Young, Moxo

Czym jest ADHD u dzieci i młodzieży?

Twoje dziecko nie potrafi usiedzieć w miejscu, przerywa rozmowy, nie słucha poleceń i gubi rzeczy? Nie chodzi o zwykłe roztrzepanie. Tak może objawiać się ADHD. Diagnoza nie musi być trudna, ale wymaga konkretnych kroków. Warto wiedzieć, jak przebiega proces i na co zwracać uwagę. Sprawdź, kiedy zgłosić się po pomoc i co zrobić, by dziecko mogło lepiej funkcjonować.

Kiedy warto podejrzewać ADHD u dziecka?
Dziecko ma trudności z koncentracją, impulsywnie się zachowuje, przerywa rozmowy i często gubi rzeczy. Objawy utrzymują się dłużej niż 6 miesięcy i występują w różnych środowiskach (np. dom i szkoła).
Trudności wpływają na codzienne życie i rozwój dziecka. Pierwsze sygnały ADHD u dziecka możesz zauważyć wcześniej, niż myślisz. Zaczyna się od drobiazgów. Dziecko nie może skupić się na jednej zabawie, szybko się nudzi, ma duży problem z czekaniem na swoją kolej. Do tego często się odzywa bez pytania albo przerywa dorosłym. W grupie rówieśników bywa dominujące lub przeciwnie – wycofane i rozproszone. To nie zawsze jest powód do niepokoju. Ale jeśli te objawy utrzymują się przez kilka miesięcy i pojawiają się w różnych sytuacjach – warto działać. ADHD nie jest diagnozowane na podstawie pojedynczego zachowania. Kluczowe jest to, jak długo dane objawy się utrzymują i jak bardzo wpływają na codzienne życie dziecka. Im szybciej podejmiesz kroki, tym łatwiej zadbasz o rozwój dziecka. ADHD może wpływać na edukację, relacje i samoocenę. Wczesna diagnoza to szansa na realną pomoc. Kiedy ADHD to nie tylko nadpobudliwość ADHD to nie tylko ciągły ruch i hałas. Wyróżnia się trzy główne typy tego zaburzenia:
1/.  typ z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi– dziecko jest rozkojarzone, ma trudności z organizacją, często coś gubi i zapomina,
2/.  typ z przewagą nadruchliwości i impulsywności– dziecko wierci się, przerywa innym, mówi bez zastanowienia, nie potrafi czekać na swoją kolej,
3/.  typ mieszany– objawy obu powyższych występują jednocześnie.

Ciekawostka! Dziewczynki z ADHD często nie są diagnozowane, ponieważ ich objawy bywają mniej widoczne. Zamiast być hałaśliwe, są zamyślone, nieobecne myślami i emocjonalnie niestabilne. Każde dziecko z ADHD może mieć inny zestaw trudności. Jedno będzie nadruchliwe i impulsywne, inne spokojne, ale z dużym problemem z koncentracją. Właśnie dlatego tak ważne jest, by diagnoza była przeprowadzona rzetelnie i przez doświadczony zespół.

Jakie objawy powinny Cię zaniepokoić?

Nie musisz znać wszystkich kryteriów diagnostycznych. Wystarczy, że zauważysz, że pewne zachowania Twojego dziecka powtarzają się i przeszkadzają mu w codziennym życiu. ADHD nie diagnozuje się na podstawie jednej cechy, ale zestawu objawów.

Zwróć uwagę, jeśli Twoje dziecko: ma problem z koncentracją– łatwo się rozprasza, nie kończy rozpoczętych zadań, często zapomina, co miało zrobić– mimo przypomnień, gubi rzeczy potrzebne do nauki czy zabawy, nie potrafi czekać na swoją kolej, przerywa w rozmowie, często mówi bez zastanowienia, reaguje impulsywnie, jest w ciągłym ruchu, nawet w sytuacjach, które tego nie wymagają, łatwo się frustruje, ma trudność z regulacją emocji.

Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż pół roku i pojawiają się w różnych środowiskach, nie ignoruj ich. Niektóre dzieci z ADHD są przez otoczenie uznawane za niegrzeczne lub leniwe, a tak naprawdę mają trudność z kontrolą impulsów i koncentracją.

Jak wygląda diagnoza ADHD u dzieci i młodzieży?

Proces diagnozy ADHD to nie jedno spotkanie, ale seria działań, które mają na celu dokładne zrozumienie sytuacji dziecka. Kluczowa jest kompleksowa ocena, dlatego zwykle diagnozą zajmuje się zespół specjalistów – psycholog, psychiatra dziecięcy, pedagog.

Etap 1
Pierwszym etapem procesu diagnostycznego jest spotkanie psychologa i rodziców, podczas którego rodzice mają szansę podzielić się swoimi obserwacjami i objawami. Psycholog przeprowadza szczegółowy wywiad, dzięki któremu może zebrać informacje dotyczące funkcjonowania dziecka na przestrzeni życia oraz w różnych sytuacjach. Jeśli rodzice posiadają dokumentację dziecka (np. historię leczenia, opinię wychowawcy) warto zabrać ją ze sobą na wizytę. Obecność dwojga rodziców lub opiekunów podczas tego spotkania umożliwia uwzględnienie w procesie diagnozy dwóch perspektyw, a zatem zgromadzenie większej ilości danych – podstawy dalszego postępowania. Następnie, rodzice wypełniają wersję kwestionariusza Conners 3 dla rodzica, co zajmuje ok. 20 min. Wersję dla rodzica mogą wypełniać rodzice biologiczni, adopcyjni czy zastępczy – niezależnie od istnienia pokrewieństwa z dzieckiem, to właśnie opiekun dostarcza najcenniejszych informacji o funkcjonowania dziecka. Czasem w diagnozie biorą udział również nauczyciele. Specjaliści proszą ich o wypełnienie kwestionariuszy dotyczących zachowania dziecka. Wszystko po to, by mieć pełny obraz sytuacji i upewnić się, że objawy nie wynikają z innych problemów, takich jak zaburzenia lękowe, depresja czy trudności w nauce.

Etap 2
Drugim etapem procesu diagnostycznego jest spotkanie psychologa i dziecka lub nastolatka. W zależności od wieku, spotkanie to może mieć charakter nie tylko wywiadu i obserwacji, ale również wspólnej zabawy. W przypadku dzieci powyżej 8 r.ż. najczęściej wypełniany jest również wersja samoopisowa kwestionariusza Conners 3 lub Young Diva-5. Podczas tego spotkania, psycholog może lepiej zrozumieć, jak dziecko postrzega i przeżywa swoje zachowania.

Etap 3
Na kolejnym spotkaniu psycholog diagnosta przeprowadza z dzieckiem/nastolatkiem test w wersji elektronicznej Moxo.

Etap 4 (dodatkowo płatny jeśli istnieje chęć konsultacji wyników)
Ostatnie spotkanie przeznaczone jest na omówienie diagnozy – przedstawienie uzyskanych wyników oraz ich interpretacji. Dzięki integracji danych z wywiadu, obserwacji oraz wykorzystanych narzędzi, uzyskujemy kompleksowy obraz trudności doświadczanych przez dziecko – nie tylko tych, które mogą wynikać z ADHD, ale również z najczęściej współwystępujących zaburzeń (m.in. objawów depresyjnych, lękowych czy zaburzeń zachowania). Podsumowanie procesu diagnostycznego stanowią zalecenia dotyczące dalszego procesu leczenia, w tym możliwości wspierania dziecka w codziennym funkcjonowaniu przez rodziców. Dane z wywiadu, wyniki, ich interpretacja oraz zalecenia przygotowywane są w formie opinii psychologicznej.

Etap 5 (jeśli istnieje konieczność, dodatkowo płatny u lekarza specjalisty)
Wizyta u psychiatry jeśli jest konieczna farmakoterapia. Do lekarza specjalisty psychiatrii udają się Państwo z wydaną przez nas opinią, niezbędną do uzyskania farmakoterapii.