Na rynku usług psychologicznych działa wielu specjalistów: psycholodzy, psychiatrzy, psychoterapeuci. Chociaż wszyscy zajmują się pomaganiem, to ich sposób i zakres działania znacząco się różni. Wszystkie wymienione zawody wiążą się z dużą odpowiedzialnością za innych ludzi i wymagają ciągłego podnoszenia kwalifikacji. Prawo do wykonywania profesji obwarowane jest szeregiem szczegółowych przepisów, w tym kodeksów etycznych.

Psycholog

do kogo po pomoc Psychologiem jest osoba, która min. uzyskała tytuł magistra studiów wyższych na kierunku psychologia i odbyła staż zawodowy. Najczęstsze specjalności to kliniczna osób dorosłych, kliniczna dzieci i młodzieży, społeczna, sportu, organizacji. Dyplom psychologa upoważnia do przeprowadzania testów, stawiania diagnozy psychologicznej, poradnictwa, wydawania opinii. Psycholodzy zajmują się także psychoedukacją, prowadzą warsztaty i szkolenia, są pracownikami naukowymi. Psycholog jest kimś w rodzaju lekarza pierwszego kontaktu, który udziela konkretnej, doraźnej pomocy psychologicznej, albo kieruje dalej np. do psychiatry lub psychoterapeuty. Konsultacja psychologiczna jest szczególnie zalecana jeśli nie wiemy do końca z czego wynikają problemy i przestajemy sami sobie radzić, najczęściej w następujących obszarach:

  • problemy emocjonalne,
  • trudności wychowawcze,
  • długotrwały smutek, spadek normalnej aktywności,
  • zaburzenia zachowania któregoś z członków rodziny,
  • zaburzenia odżywiania, nadużywanie alkoholu,
  • przeżywane kryzysy życiowe (śmierć, rozwód, utrata pracy),
  • trudności w kontaktach z ludźmi (kłótnie i konflikty),
  • silny stres.

Psycholog nie ma prawa do prowadzenia psychoterapii jeśli nie ukończył specjalistycznego szkolenia, nie może też przepisywać leków, dawać zwolnień lekarskich.

Psychoterapeuta

do kogo po pomoc psychoterapeuta

Psychoterapeutą może zostać magister psychologii lub innych kierunków, pod warunkiem, że ukończy specjalistyczne, trwające 4-6 lat studia podyplomowe, podda się własnej psychoterapii i odbędzie wymagany staż. Ścieżka kształcenia od rozpoczęcia nauki do uzyskania certyfikatu (który trzeba odnawiać) może trwać nawet 7-9 lat, bez względu na doświadczenie zalecana jest praca pod superwizją, czyli konsultacje z bardziej doświadczonym psychoterapeutą. Psychoterapeuta może pomóc jeżeli doraźne metody nie skutkują i potrzebna jest głęboka praca nad poprawą jakości życia pacjenta. Na psychoterapię zgłaszają się osoby, które:

  • chorują psychosomatycznie,
  • nie radzą sobie z trudnymi przeżyciami z przeszłości np. z okresu dzieciństwa,
  • nie rozumieją, dlaczego wciąż popełniają te same błędy,
  • otrzymały skierowanie od psychiatry lub psychologa,
  • są nastawione na rozwój osobisty.

Psychoterapeuci pracują w różnych nurtach: integratywnym, behawioralno-poznawczym, Gestalt, psychodynamicznym. Specjalizują się w konkretnych dziedzinach jak np. psychoterapia dzieci i młodzieży, psychoterapia małżeństw i par i wiele innych. Jeśli są równocześnie lekarzami mogą wystawiać zwolnienia lekarskie i recepty.

Psychiatra

do kogo po pomoc psychiatra

Psychiatrą jest lekarz medycyny z ukończoną specjalnością z zakresu psychiatrii. Po spełnieniu dodatkowych wymogów może zostać psychoterapeutą. Jest upoważniony do postawienia diagnozy psychiatrycznej i przepisywania leków, wystawiania zwolnień lekarskich i skierowań. Potrafi odróżnić zaburzenia psychiczne od innych chorób czy wpływu substancji psychoaktywnych. Kontakt z psychiatrą powinien mieć miejsce w przypadku:

  • myśli i prób samobójczych,
  • halucynacji,
  • ekscentrycznych i odbiegających od norm społecznych zachowań,
  • męczących, niepokojących uczuć, myśli,
  • spadku aktywności, długotrwałej apatii, lęku,
  • skierowania od psychologa, psychoterapeuty, internisty lub pediatry.

Warto wspomnieć, że konkretny psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra, tak jak samo jak inni ludzie, których spotykamy w życiu nie zawsze przypada nam do gustu. Czasem po prostu nie udaje nam się innych polubić , stwierdzamy tzw. „brak chemii”, albo nie jesteśmy zadowoleni z postępów. Jeśli tak się zdarzy,  nie należy rezygnować całkowicie z możliwości pomocy, ale udać się do innego specjalisty.